Dış Ticaret İşlemlerinde Vergi Hesaplamaları ve Dağıtımları

Dış Ticaret İşlemlerinde Vergi Hesaplamaları ve Dağıtımları

Gümrük vergileri birkaç farklı kalemden oluşur ve her biri farklı matrah üzerinden hesaplanır. Orkestra Dış Ticaret modülünde Gümrük Vergisi ve Damga Vergisi tanımları ve hesaplamalarının nasıl yapıldığı aşağıda örnek tanım ve işlemler üzerinden anlatılmıştır.

Gümrük Vergisi

• Türkiye’de ihracatta gümrük vergisi alınmaz.
• Gümrük vergisi, ithalat (ülkeye giriş) sırasında uygulanır; ihracatta (çıkışta) böyle bir vergi yoktur.

Damga Vergisi

• İhracat işlemleri, Damga Vergisi Kanunu kapsamında çoğunlukla istisna edilir.

Gümrük Mevzuat Tanımları

Dış Ticaret Modülü altından Gümrük Mevzuat Tanımı yapılabilmektedir.

Her bir vergi tanımı için bir Geçerlilik Tarihialanı tutulmaktadır. Bu yapı sayesinde, devlet tarafından her yıl güncellenen:

• Gümrük Vergisi oranları
• Damga Vergisi maktu tutarları

yıllar bazında izlenebilir.

Vergi hesaplamaları yapılırken, ilgili ithalat dosyasının veya beyannamenin tarihi esas alınarak, o tarihte geçerli olan oran ve tutarlar sistem tarafından otomatik olarak dikkate alınır. Böylece geçmiş dönem işlemleri, kendi dönemine ait doğru vergi parametreleri ile hesaplanır.

İçeri Alma Anahtarı : Dış sistemlerden (örneğin gümrük beyanname entegrasyonları, e-beyanname, veri aktarımı vs.) kayıt içeri alınırken hangi mevzuat kuralının uygulanacağını belirlemek için bir eşleştirme anahtarıdır.

Yani sistem dışından gelen bir işlemde (ithalat/ihracat kaydı, millileştirme fişi vb.) bu anahtar okunur ve hangi “Gümrük Mevzuat Tanımı” kartına bağlanacağı otomatik seçilir.

Gümrük V .Yuvarlama : Bu alan, hesaplanan Gümrük Vergisi tutarının nasıl yuvarlanacağını belirler.

Gümrük Gözetim Uygulaması : KDV Matrahı üzerinden hesaplama yapılmasını sağlar.

Varsayılan Gümrük Vergisi (%) :Gümrük Vergisi için geçerli olan varsayılan oran bu alandan tanımlanmaktadır.

Damga Vergisi – Maktu :Gümrük beyannamesi için sabit damga vergisi hesaplanmaktadır. Vergi tutarı her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir.

Bu tanım, standart bir parametre seti olup tüm ithalat işlemlerinde:

• Sabit bir oran üzerinden Gümrük Vergisi hesaplanmasını,
• Sabit bir maktu tutar üzerinden ise Damga Vergisi hesaplanmasını

sağlamaktadır.

Gümrük Vergisi Atamaları

Gümrük Vergisi oranları ürünün Menşeine göre değişkenlik gösterebilmektedir. 

Bu durumda Gümrük Vergisinin doğru oran ile hesaplanabilmesi için Gümrük Vergisi Ataması listesinden tanımlanması gerekmektedir.

01 Şubat 2026 – 31 Aralık 2026 tarihleri arasında geçerli olmak üzere, Türkiye-Avrupa Birliği Gümrük Birliği kapsamında, Almanya menşeli, 3906.90.50.00.00 GTİP koduna sahip tekstil ürünü için gümrük vergisi oranı %18 olarak tanımlanmıştır.

Bu tanıma uyan bir ürünün ithalatı sırasında, gümrük vergisi ilgili oran üzerinden hesaplanır. Hesaplanan gümrük vergisi tutarı, ithalat işlemleri kapsamında oluşturulan Millileştirme Fişi satırlarına yansıtılır ve satır bazında KDV matrahına dahil edilerek dağıtılır.

Millileştirme Fişi

Yukarıda belirtilen tanıma uygun bir ürün için İthalat Dosyası açılmıştır. Dosya kapsamında oluşturulan Millileştirme Fişi satırlarında, dağıtımların hangi esaslara göre hesaplandığı kontrol edelim.

Öncelikle Gümrük Vergisinin sistem tarafından otomatik olarak hesaplanabilmesi için, Millileştirme Fişi üzerinde yer alan çark (ayarlar) menüsünden “Gümrük Vergisi Detaylarını Hesapla” seçeneği seçilmelidir.

Bu işlem sonrasında sistem, tanımlı gümrük vergisi oranını dikkate alarak ilgili tutarları hesaplar. Hesaplanan gümrük vergisi tutarları, Millileştirme Fişi satırlarında Gümrük Vergisi başlığı altında satır bazında dağıtılarak güncellenir.

1. Satırda Ürün/Hizmet GV Hesaplama x 1.000 Adet

               CIF Gümrük Matrahı : 52.694,50

               Gümrük Vergi Matrahı : 52.694,50

               Gümrük Vergi Yüzde : % 18

               Gümrük Vergisi : 9.485,01

               Toplam KDV Matrahı : 62.179,51

               Toplam KDV Tutarı (% 20) : 12.435,90

2. Satırda Ürün/Hizmet GV Hesaplama x 2.000 Adet

               CIF Gümrük Matrahı : 105.389,00

               Gümrük Vergi Matrahı : 105.389,00

               Gümrük Vergi Yüzde : % 18

               Gümrük Vergisi : 18.970,02

               Toplam KDV Matrahı : 124.359,02

               Toplam KDV Tutarı (% 20) : 24.871,80

3. Satırda Ürün/Hizmet GV Hesaplama x 1 Adet

               CIF Gümrük Matrahı : 158,08

               Gümrük Vergi Matrahı : 158,08

               Gümrük Vergi Yüzde : % 18

               Gümrük Vergisi : 28,45

               Toplam KDV Matrahı : 186,53

               Toplam KDV Tutarı (% 20) : 37,31

Not : Satırda Ürünler için KDV Oranı % 20 girilmiştir. İhracat faturası kapsamında fatura KDV’ den muaf ise KDV hesaplanmayacaktır.

Gümrük Damga Vergisi belge için sabit 1.605,80 TL olarak hesaplanmıştır.